Mizan okurken en sık yapılan 5 hata

Mizan, bir işletmenin finansal röntgenidir. Ancak yüzlerce satır ve rakam arasında kaybolup bu tabloyu yanlış yorumlamak, şirketi farkında olmadan ciddi risklere sürükleyebilir. İşte mizan incelerken en sık düşülen 5 tuzak:

1. Sadece Bakiyelere Bakıp Hareketleri Gözden Kaçırmak; Mizanda bir hesabın bakiyesinin sıfır veya düşük olması, o hesapta risk olmadığı anlamına gelmez. Yıl içinde milyonlarca liralık giriş-çıkış yapılıp dönem sonunda sıfırlanan bir hesap, ciddi bir operasyonel hacmi veya gizli bir finansman yükünü barındırıyor olabilir. Sadece Borç/Alacak Bakiyesi sütunlarına değil, mutlaka Borç/Alacak Toplamı sütunlarına da bakın.

2. Şişkin Kasa Hesabını Nakit Zenginliği Sanmak; 100 Kasa hesabında görünen yüksek tutarlar genellikle yanıltıcıdır. Çoğu zaman belgesi alınmamış harcamalar, ortakların şirketten çektiği paralar veya açıktan yapılan ödemeler kasa hesabında birikir. Yani kasada görünen o para gerçekte yoktur; üstelik bu durum olası bir vergi incelemesinde adatlandırma (faiz ve vergi cezası) riski doğurur.

3. Alacak veStokların Kalitesini Sorgulamamak; 120 Alıcılar veya 153 Ticari Mallar hesabının yüksek olması kağıt üzerinde şirketi varlıklı gösterir. Ancak mizana bakarken şu soruyu sormak gerekir: Bu alacakların ne kadarı tahsil edilebilir, bu stokların ne kadarı satılabilir durumda? Tahsil kabiliyeti kalmamış şüpheli alacaklar veya depoda çürüyen stoklar mizanda parlamaya devam etse de işletmeye nakit yaratmaz.

4. Ortaklar Cari Hesabını (131 / 331) Görmezden Gelmek; KOBİ'lerde en sık yapılan hatalardan biri, şirketin cebi ile patronun cebini karıştırmaktır. 131 (Ortaklardan Alacaklar) ve 331 (Ortaklara Borçlar) hesaplarının sürekli şişmesi, şirketin kendi operasyonel nakit akışını yönetemediğinin veya sermayesinin eridiğinin en net sinyalidir.

5. Mizanı Tek Başına, Anlık Bir Fotoğraf Olarak Okumak; Tek bir dönemin mizanına bakmak size sadece o anı gösterir ama gidişatı anlatmaz. Mizan analizinin altın kuralı karşılaştırmadır. Geçen yılın aynı dönemiyle veya bir önceki çeyrekle kıyaslanmayan bir mizan, finansman giderlerindeki sinsi artışı ya da ticari borçlardaki tehlikeli büyümeyi gizler.

Özetle; Mizan, borç ve alacak toplamlarının birbirini tuttuğu bir muhasebe sağlaması değil; doğru okunduğunda işletmenin dar boğazlarını erkenden haber veren bir erken uyarı sistemidir. Rakamların toplamına değil, anlattığı hikayeye odaklanın.